Marki własne na talerzu – czy faktycznie zmniejszają wydatki przy rosnącej inflacji

Tak — marki własne realnie zmniejszają wydatki przy wysokiej inflacji.
Średnia różnica cen to około 20–30% na korzyść marek własnych, co przy udziale 1/3 koszyka w private label przekłada się na około 10% mniejsze wydatki przy zachowaniu porównywalnej jakości.

Ile procentowo tańsze są marki własne?

średnia cena marek własnych jest o ok. 30% niższa niż marek producentów,
w 1/7 kategorii marka własna może być ≥3× tańsza od średniej ceny top10 marek producentów,
w 1/5 kategorii różnica to 2–3× na korzyść marek własnych,
gdy udział marek własnych przekracza 20% rynku, marki producentów bywają średnio o 93% droższe (prawie 2×).

Jak to wpływa na domowy budżet — szybkie wyliczenie

Przykład 1: Przy koszyku za 500 zł i udziale marek własnych 33% (różnica cen 30%) oszczędność obliczamy tak: 500 zł × 0,33 = 165 zł wydatków na marki własne; oszczędność na tych pozycjach: 165 zł × 0,30 = 49,5 zł; to daje około 9,9% mniejsze wydatki w całym koszyku.

Przykład 2: Przy koszyku za 500 zł i udziale marek własnych 50% (różnica cen 30%) oszczędność to: 500 zł × 0,50 = 250 zł; oszczędność: 250 zł × 0,30 = 75 zł; to daje 15% mniejsze wydatki w całym koszyku.

Wniosek: im większy udział marek własnych w koszyku, tym większe realne oszczędności.

Aktualny poziom korzystania w Polsce i kluczowe liczby

polacy wydają około 21% budżetu na podstawowe kategorie (żywność, chemia) na marki własne,
średnio w europie udział marek własnych w tych kategoriach wynosi około 30%,

41% udziału w rynku w badanych przypadkach na początku 2024 r.,

66% konsumentów uważa marki własne za sposób na oszczędne zakupy, a ponad ¾ respondentów traktuje je jako formę oszczędzania.

Dlaczego marki własne są tańsze

Marki własne obniżają cenę dzięki kilkunastu elementom optymalizacji. Niższe koszty marketingu i reklamy pozwalają utrzymać cenę końcową niższą bez bezpośredniego pogorszenia jakości produktu. Prostsze opakowania i mniejsze koszty dystrybucji zmniejszają koszty jednostkowe. Optymalizacja produkcji, mniejsza marża handlowa i brak kosztów szerokich kampanii komunikacyjnych dają przewagę cenową. W wielu przypadkach produkty private label są produkowane u tych samych wytwórców co marki producentów — różnica leży głównie w opakowaniu, parametrze marketingu i marży.

Percepcja jakości

Badania europejskie pokazują, że znacząca część konsumentów ocenia jakość marek własnych jako porównywalną z markami producentów. W jednym z badań 74% respondentów uznało, że jakość jest porównywalna, a 72% wskazało lepszy stosunek ceny do jakości (value for money). W kategoriach takich jak nabiał czy mrożonki skład bywa często bardzo podobny do produktów markowych, co dodatkowo zwiększa akceptację konsumentów.

Gdzie zmiana na marki własne daje największe oszczędności

produkty suche: mąka, makaron, ryż, płatki,
artykuły chemii domowej: proszki do prania, płyny do naczyń, ręczniki papierowe,
podstawowe produkty śniadaniowe i przekąski: płatki śniadaniowe, herbatniki,
mięso i wędliny w dyskontach — w tych kategoriach różnice cen bywają znaczące.

Strategie zakupowe dla maksymalnych oszczędności

strategia „mix & match”: zostaw markowe produkty tam, gdzie różnica cen ≤10–15%, a tam gdzie różnica ≥30% wybierz markę własną,
łącz marki własne z promocjami i kartami lojalnościowymi, co może dodatkowo obniżyć cenę jednostkową,
analizuj skład i porównuj etykiety — jeśli skład jest zbliżony, wybierz tańszą opcję,
priorytetyzuj zamiany w kategoriach o największej różnicy cen (produkty suche, chemia domowa).

Jak inflacja wpływa na wybory konsumentów

W okresach wysokiej inflacji konsumenci silnie zmieniają zachowania zakupowe. W latach 2020–2023 ceny żywności w europie wzrosły o ponad 30%, a w Polsce inflacja CPI osiągnęła szczyt około 17,5% r/r w listopadzie 2022. Ceny pieczywa od 2015 r. wzrosły o ponad 80%, co powoduje, że oszczędności procentowe na codziennych produktach przekładają się na realne złotówki w budżecie domowym. W praktyce 75% Polaków ograniczyło wydatki na żywność, ponad 52% rezygnuje z części zakupów, a 46% kupuje mniej. McKinsey i inne analizy pokazują, że w czasie wysokiej inflacji najbardziej zyskują dyskonty i marki własne — udział private label wzrósł w europie o około 1,8 pkt proc., a w polsce o około 1 pkt proc. w krótkim okresie. Jednocześnie, gdy presja inflacyjna słabnie, część konsumentów wraca do marek producentów — zgodnie z badaniami planujących kupować tańsze private label spadła z 26% do 19% r/r w jednym z badanych okresów.

Ograniczenia i ryzyka

Nie wszystkie kategorie nadają się bezwarunkowo do zamiany na marki własne. Produkty premium, specjalistyczne suplementy czy część artykułów dziecięcych mogą wymagać lepszej kontroli składu i jakości, co uzasadnia wyższą cenę marek producentów. Gdy różnice cenowe między marką własną a marką producenta maleją, część klientów wraca do markowych produktów. W długim okresie, po ustąpieniu presji inflacyjnej, możliwy jest częściowy powrót konsumentów do ulubionych marek, choć poziom akceptacji private label pozostaje wyższy niż przed boomem.

Perspektywa długoterminowa

Przyzwyczajenie do marek własnych oraz poprawa ich jakości powodują trwały wzrost udziału private label w koszykach. Jeśli udział marek własnych wzrośnie w polskich gospodarstwach domowych z obecnych około 21% do poziomu 30–40%, to miesięczne rachunki mogą spaść proporcjonalnie o kilka do kilkunastu procent, przy zachowaniu podobnego standardu zakupów. Utrzymanie części zakupów jako private label po ustąpieniu inflacyjnego szoku to prosty sposób na długofalowe oszczędności bez dramatycznych zmian w jakości codziennych produktów.
Proszę podać listę linków (LISTA A), z których mam wylosować 8 pozycji.